CREATIEF COMBINEREN…

CREATIEF COMBINEREN VAN…Hogere orde denkvaardigheden in domeinspecifieke vakgebieden (zoals kunst) + Curriculum ontwikkeling op basis van het eindadvies van Ons Onderwijs 2032 (nieuwsgierigheid, burgerschapsvorming, ICT en creativiteit & kunst) + CKV nieuwe eindtermen (per 2017) + Gepersonaliseerd leren/differentiëren + Onderzoekend leren over creativiteit + Samen leren en samenwerken in een lerarenlab = CREATIVITEIT & LEREN IN HET KUNSTLAB (LOF project).

Banksy Change
Banksy. Keep your coins. I want Change.

Inmiddels is een eerste pilot-project afgerond (zie Pop-up-KunsT-Lab: moonshot-thinking zie blog 2) daarbij hebben we gewerkt vanuit de nieuwsgierigheid over Virtual Reality en vanuit de onderzoeksvragen en ideeën van leerlingen, docenten en onderwijsondersteunend personeel. De interesse, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en inbreng van ieder was groot, daardoor werd het een echt gezamenlijk gedragen project. Door vanuit een onderzoekende en creatieve houding onderwijsinnovatie vorm te geven en samen te werken in zo’n professionele leergemeenschap, is de betrokkenen goed bevallen.

“Never doubt that a small group of thoughtful, committed citizens can change the world. Indeed, it is the only thing that ever has.”  Margaret Mead, cultureel antropoloog. 

Hoe nu verder? De opzet van mijn LOF-project was gericht op innovatie door een Research & Development lab, een kunstlab, waarin we als een docententeam van elkaar zouden kunnen leren en samen met leerlingen zouden kunnen onderzoeken hoe we de creativiteit van leerlingen zouden kunnen bevorderen. De vraag die na het pilot-project ontstond, was: Hoe kun je zo’n kunstlab goed vormgeven in de praktijk van het onderwijs? Hoe kun je een dergelijk R&D kunstlab, voor onderzoek en ontwikkeling van onderwijs, op een goede manier verbinden aan de ontwikkeling van belangrijke kennis en vaardigheden van leerlingen voor de toekomst? Op welke manier kun je dit op een zodanige manier organiseren zodat het project na afloop van de LOF-gelden blijft bestaan?

Dialoog
R.Wegerif. (2010). Mind Expanding.

In dialoog. We zijn met een groep van ckv docenten, docenten techniek en ICT bij elkaar gaan zitten en hebben gebrainstormd over nieuwe ontwikkelingen in onderwijs en deze ideeën hebben we inmiddels uitgewisseld met de directie, met leerlingen en met de kunststichting Fundament Foundation waarmee we als cultuurprofielschool structureel samenwerken. Door steeds de informatie met elkaar te delen, ieder inbreng te laten geven is het project nu verder vormgegeven.

De brainstormfase. We hebben eerst gekeken naar wat nieuwsgierigheid kenmerkt (brede interesse, exploratief gedrag en verdiepende, gefocuste aandacht) en hoe je dit bij leerlingen zou kunnen bevorderen. Vervolgens hebben we nagedacht over de knelpunten die zowel docenten als leerlingen in de wereld en het onderwijs van nu ervaren: Leerlingen en docenten worden overladUitwisselenen met informatie waardoor zij/wij het gevoel hebben dat het altijd druk is, dat we nauwelijks voldoende tijd hebben om de hoofdzaken te kunnen filteren uit alle informatie; we worden 24/7 overvoerd met nieuwe prikkels (nieuws, berichten, tweets, beelden etc) die ons leven soms meer aan lijken te sturen dan wij zelf; we voelen ons enerzijds verbonden met heel veel mensen via de social media en hebben soms wereldwijde netwerken maar we verbinden onze culturele identiteit toch vaak ook weer aan onze eigen achtergrond en (locale) omgeving; we moeten specialistische, hoogwaardige kennis hebben (vakmanschap) om onszelf te kunnen onderscheiden op de arbeidsmarkt en tegelijkertijd handig, ondernemend, flexibel, sociaal, communicatief en vindingrijk zijn (innovatief zijn) om onze talenten goed in te zetten in de huidige geglobaliseerde en gedigitaliseerde wereld.

Perkins’ Mattermatics. Wat vergt deze wereld van onze leerlingen en van ons? Wat moeten we meer en beter kunnen? Wat hoeven we niet persé meer zo goed te kennen of kunnen in onze gediMattermaticsgitaliseerde wereld. David Perkins (Harvard Project Zero/Harvard Graduate School of Education) gaf een mooie handreiking voor het vormgeven van vernieuwing. ‘Mattermatics’ noemde hij dat en het houdt in: +1 = wat wil je toevoegen aan het onderwijs van nu; x2 = wat wil je verbreden of verdiepen in het onderwijs van nu; : 3 wat wil je schrappen in het onderwijs van nu. (Dat laatste is het moeilijkste.) Door slim te combineren en de hoofdzaken centraal te stellen, lijkt het schrappen minder moeilijk. Dat vergt wel goed inzicht in waar we staan en wat we willen met onderwijs.

Kunstenaars denken
Unique Creation. Possible Futures. Tom Bentley & Riel Miller.

Creatief combineren. De combinatie maken we op basis van de volgende ingrediënten: we nemen de nieuwe eindtermen voor ckv (per 2017), we kijken naar het plan van Ons Onderwijs 2032 en naar algemene ontwikkelingen in onderwijs (OESO onderzoeken en bevorderen van kritisch en creatief denken) en ontwikkelingen in de kunst en de maatschappij; we weten dat professionele leergemeenschappen de beste kansen bieden voor vernieuwing van onderwijs en we weten dat recht doen aan verschillen tussen leerlingen een belangrijke voorwaarde is voor goed onderwijs voor elke leerling.

 

De leerdoelen. Creativiteit wordt als een van de belangrijke vaardigheden voor de toekomst beschouwd, voor goed leven, goed leren en goed werken in de 21ste eeuwse wereld.

kunstvakvaardigheden
Leerdoelen Hybride Kunsteducatie. M.T. van de Kamp.

Dat is belangrijk om goed om te kunnen gaan met open, vakoverstijgende en complexe vraagstukken die zich in toenemende mate aandienen in de geglobaliseerde wereld van nu en de toekomst. Een veranderende wereld waarin niet alleen nieuwsgierigheid, maar ook vindingrijkheid, flexibiliteit, zelfstandigheid en ondernemendheid, culturele en maatschappelijke betrokkenheid, taal- en rekenvaardigheden, communicatie- en technologische vaardigheden van belang zullen zijn naast kritische en creatieve denkvaardigheden. Samengevat zijn dat hogere orde denkvaardigheden, deze vergen een stevige kennisbasis om van daaruit de hogere vaardigheden te ontwikkelen.

 

Kyteman Jam Sessions
Kyteman. Jam Sessions. Dialoog & creativiteit.

 Docentvaardigheden ontwikkelen. Om die hogere orde denkvaardigheden van leerlingen te bevorderen, zouden docenten over hogere orde docentvaardigheden moeten kunnen beschikken, zoals differentiëren en leerstrategieën aanleren en zouden zij over voldoende vakkennis moeten beschikken om daarmee het curriculum en de didactiek te kunnen vernieuwen. Dergelijke vernieuwingsprocessen kunnen juist door vakoverstijgende samenwerking goed vormgegeven worden: vanuit ieders specialisme en inbreng kan de benodigde kruisbestuiving ontstaan. Leerlingen van nu geven aan dat zij graag meer ruimte hebben voor het volgen van hun eigen interesse, dat zij zelf graag keuzes willen maken in het onderwijsaanbod. Gepersonaliseerd leren is daarom in menig schoolplan hoog op de agenda gezet en differentiatie wordt door de inspectie als een van de belangrijke docentvaardigheden genoemd die docenten beter zouden kunnen ontwikkelen. Maar leren is niet alleen gepersonaliseerd of individueel leren, maar juist ook samen leren.

Het concrete plan. We hebben drie soorten profielen voor ckv bedacht, waarmee we volgend jaar in een lerarenlab gaan experimenteren waarbij we de inbreng van leerlingen en andere betrokkenen mee zullen nemen. De drie profielen sluiten enerzijds aan bij het concept van Ons Onderwijs 2032, anderzijds met de nieuwe eindtermen voor ckv. Het plan sluit ook aan op de wens tot meer gepersonaliseerd leren. We nemen als eerste project een thema dat in samenwerking met Fundament Educatie ontwikkeld wordt en als werktitel heeft ‘Down to Earth’ De mens kneedt de aarde.

Maarten VandenEynde Modder Down to Earth Klei

Leerlingen in de huidige 4 vwo groep van kunst algemeen – waarvan een aantal leerlingen ook betrokken was bij de pilot met Virtual Reality – worden als test-groep gevraagd actief mee te denken over de vormgeving van opdrachten bij dit thema. Daarna zullen in schooljaar 2016-2017 docenten ckv en techniek/ict in een lerarenlab gaan werken. Dat houdt in dat op twee klassen, drie docenten ingezet gaan worden. Per domein (zie hieronder) zullen zo deel-labs ontstaan waarin nieuwe ideeën uitgewerkt worden door teams van docenten in samenwerking met leerlingen.

Het concept voor de drie domeinen van ckv:

CREATIVITEIT & CONTEXT – DOMEIN Taal, Kunst & Cultuur – accent op individuele creatieve processen van (autonome) kunstenaars in de context van verschillende tijden, plaatsen, functies en culturen (film, dans, beeldende kunst, muziek). Vakmanschap, ambachtelijkheid en innovatie. Accent op creativiteit in de kunstpraktijk/processen van kunstenaars en dat in de context van de kunstgeschiedenis, communiceren over kunst & leren kunst analyseren. CKV dimensies: feit en fictie; herkenning en vervreemding; schoonheid en lelijkheid; traditie en innovatie; lokaal en globaal; ambachtelijk en industrieel

VAKMANSCHAP & VINDINGRIJKHEID – DOMEIN Natuur & Technologie – accent op creatieve designprocessen van kunstenaars en vormgevers in de context van innovatie in wetenschap, kunst en design (architectuur, design, mode, game-design, grafisch design, webdesign, maar ook kunstenaars/vormgevers die met innovatieve technieken of media bezig zijn of met biologische processen). Accent innovatie in kunst, design & technologie (incl. digitale geletterdheid in relatie tot design – creativiteit en probleemoplossend vermogen). CKV dimensies: ambachtelijk en industrieel; digitaal en analoog; schoonheid en lelijkheid; monodisciplinair – multidisciplinair en interdisciplinair  

MAKERS & MAATSCHAPPIJ – DOMEIN Mens & Maatschappij – accent op creatieve processen van kunstenaars in de context van maatschappelijke thema’s of vraagstukken (co-creatie, creativiteit van groepen kunstenaars en/of vormgevers en geëngageerde kunst, community arts, communicatieve en interactieve aspecten van kunst. Accent kunst & maatschappij burgerschapsvorming & samenwerken & kritisch denken & dialoog/interactie. CKV dimensies: autonoom en toegepast; individueel en coöperatief; amusement en engagement; herkenning en vervreemding

Inspiratiebronnen uit de kunst voor dit LOF project:
– Archigram: Archigram Archival Project
Bodys Isek Kingelez
– Callum Morton: Stonewash en Valhalla
– William Kentridge: More Sweetly Play the Dance
– Pierre Huyghe: Streamside day, La Saison des Fêtes 
– Rem Koolhaas: Delirious New York
– Francis Alÿs: Albert’s Way , A Story of Deception, Don’t Cross the Bridge Before You Get to the River
– Michiel Voet & Orkater: De onzichtbare man. Trailer.
– Renzo Martens: gentrification – reverse gentrification
– Bosco Sodi: The Making of Clay Cubes
Manus x Machina
– Banksy: Calais
– Richard Mosse: The Enclave en bekijk ook deze pagina over Richard Mosse op Artsy
– Isaac Julian: Ten Thousand Waves
– Broersen & Lukács: Relics of the Real
Richard Wright
– Floris Kaayk: Juxtaposis
– Jan van Nuenen: Scars
– Gabo Arora & Chris Milk: Clouds over Sidra

 

Over de blogger

John Doe

Marie-Thérèse van de Kamp

Theresialyceum voor gymnasium atheneum en havo | VO
Als docent kunstvakken en vakdidacticus/onderzoeker ben ik geïnteresseerd in hoe je leerlingen en aankomend docenten, kunt stimuleren om hun creatieve vermogens optimaal in te zetten. …

Plaats een reactie

Andere blogposts