Submenu

Pioniersfase: beren van de weg

Inleiding

  • Wat? Tips voor als je bent vastgelopen of tegen weerstand aan loopt.
  • Waarom? Zelfs de beste pioniers lopen af en toe vast. Laat je inspireren en op weg helpen door de verhalen van ervaren pioniers.
  • Met wie? Met jezelf.

Ik wil denken

Denken

Als je gaat pionieren zul je op een bepaald moment tegen dingen aanlopen. Het gaat nooit helemaal zo (rooskleurig) als je vooraf had bedacht. Je kunt bijvoorbeeld je collega’s of je leidinggevende niet ‘meekrijgen’, het voelt alsof je er alleen voor staat, of dat anderen je tegen willen houden. Ook kan een probleem zo groot lijken dat er niets aan te doen valt, zoals landelijke wet- en regelgeving in het onderwijs. Of juist het tegenovergestelde: het probleem lijkt klein en je denkt: dat kan toch zo opgelost worden? Maar dan blijkt dat je collega’s vooral met zichzelf bezig zijn of ben je verlegen en ga je de dagelijkse obstakels het liefst uit de weg.

Hoe ga je om met die ‘beren op de weg’? Het helpt om te weten dat jouw problemen niet ‘uniek’ zijn maar dat ze overal voorkomen. Daarom zijn over veel van die problemen al boeken vol geschreven, bijvoorbeeld in verandermanagementboeken en in de wetenschap van de ‘veranderkunde’. Zo is er bijvoorbeeld het boek ‘Leren veranderen: een handboek voor de veranderkundige’ geschreven door Léon de Caluwé en Hans Vermaak (2006). Hierin komt een aantal theorieën naar voren over waarom veranderen soms nodig is, en waarom mensen niet graag veranderen.

In het boek worden verschillende conflictmodellen besproken die in een organisatie kunnen voorkomen. Zo is er het ‘vuilnisvatmodel’ van Michael Cohen. Cohen: “Een organisatie is een verzameling keuzemomenten die een probleem vereist, onderwerpen en gevoelens die zoeken naar situaties waarin ze geuit kunnen worden, oplossingen die naar onderwerpen of problemen zoeken waarop zij een antwoord kunnen zijn en beslissers die naar werk zoeken. Overal staan ‘vuilnisvaten’ met onopgeloste vragen en problemen en niet genomen beslissingen, die – in plaats van geleegd te worden – steeds worden overgestort in nieuwe en grotere vaten”. Als er geen ‘vuilnisvat’ is, is er volgens Mark Hanson misschien wel een ‘oerconflict’ aan de gang op jouw school. Een oerconflict is volgens Hanson een situatie met ‘strijdige oriëntaties’. Mark Hanson: “Soms kan het oerconflict een organisatie helemaal in zijn macht hebben. Dan staan alle acties en activiteiten in het teken van dat oerconflict en zijn ze daaruit te verklaren. Managers bedenken nog slimmere argumenten en omwegen om grip te krijgen op het werk van medewerkers; medewerkers verzinnen nog slimmere manieren om er onderuit te komen.”

Verder lezen?

In het veranderboek ‘Gedoe komt er toch’ beschrijven Joop Swieringa & Jacqueline Jansen tien klassieke wijsheden over organisatieverandering. Wijsheden waar op het eerste gezicht niets tegen in te brengen valt: natuurlijk moet je draagvlak hebben, uiteraard is het belangrijk dat de top achter een verandering staat. En er is niets tegen een helder doel. Maar gek genoeg is dat juist wat er ‘mis’ is met deze wijsheden. Als ze zo vanzelfsprekend zijn, waarom is het dan zo nodig om ze steeds weer te noemen? Wat is hun functie in het veranderingsproces? Organisatieveranderingen geven gedoe. Altijd, veel of weinig, boven- of ondergronds, heet of koud. De boodschap van dit boek: probeer ‘gedoe’ niet te vermijden, maar zorg juist dat het op tafel komt.

Verder kijken?

Veel mensen vinden verandering niet echt leuk. Maar heb je je weleens afgevraagd waar die weerstand vandaan komt? Bekijk hier een leuk filmpje waarin duidelijk wordt gemaakt waarom elke verandering een zekere weerstand oproept (6 minuten), en hoe je er achter komt wat jij eraan kunt doen.

Ik wil doen

Doen

Je constateert een beer op je weg waardoor je even niet verder kunt met je pioniersproces. Bekijk de beer eens goed. Zou de beer vanzelf weg kunnen gaan? Of is er iemand die jou kan helpen om de beer in ieder geval goed onder woorden te brengen? Soms lost de beer zich vanzelf op, soms heb je wat hulp nodig van buitenaf. Daarom bieden we je in de tussentijd inspiratie door tips en verhalen van pioniers die jou zijn voorgegaan.

Actieoptie 1: Tips lezen voor en door pioniers

  • Wat? Inspirerende tips van andere pioniers
  • Wannneer? Als je er even doorheen zit
  • Met wie? Met jezelf
  • Waarom? Om je gesteund te voelen
  • Tijdsinvestering Een kwartier

Achtergrond

Vele pioniers zijn jou voorgegaan. Als je er even doorheen zit helpt het om je te laten inspireren door tips van mede-pioniers.

Stappen

Knip deze tips uit en hang ze boven je bureau ter inspiratie!

pioniers-tips

Actieoptie 2: Mijn pioniersprincipes leren kennen

  • Wat? Basisprincipes van pionieren
  • Wannneer? Als je wilt nadenken over jouw basisprincipes in het pionieren
  • Met wie? Met jezelf
  • Waarom? Om jouw strategieën te ontdekken om verder te komen met je initiatief
  • Tijdsinvestering Een kwartier

Achtergrond

Er is een aantal pioniersprincipes die je op weg helpen om je initiatief te realiseren. Die zijn niet in beton gegoten. Hopelijk ontdek je zelf ook weer nieuwe principes. Tot die tijd kunnen deze uitgangspunten je in de praktijk helpen om jouw idee waar te maken.

Stappen

Stap 1

Knip de pioniersprincipes uit

pioniersprincipes

Stap 2

Vul jouw eigen pioniersprincipes in en hang ze bij je bureau of je computer ter inspiratie

Ik wil reflecteren

Reflecteren

De beren zijn toch nog niet verdwenen. Dat is vervelend. Hoe kunnen jouw collega’s of coach je helpen? In deze reflectieoptie krijg je verhalen te lezen van anderen die vastlopen, maar ook weer verder komen. Hoe hebben zij dat gedaan?

Reflectieoptie: Inspiratie halen uit strategieën van andere pioniers

  • Wat? Anekdotes lezen en analyseren van andere pioniers om inspiratie op te doen
  • Wannneer? Je zit even vast en je hebt inspiratie nodig
  • Met wie? Met jezelf
  • Waarom? Bijna alle problemen van pioniers zijn al eens eerder voorgekomen. Het helpt om te zien hoe anderen hun problemen hebben opgelost.
  • Tijdsinvestering Twee uur

Achtergrond

Gedurende een jaar hebben onderzoekers Marlieke Kieboom en Martha Vahl verhalen verzameld van pionierende leraren in Onderwijs Pioniers 2012-2013. Dit materiaal hebben onderzoekers achter elkaar gezet, hergebruikt en geordend in de vorm van anekdotes. Anekdotes, anders dan onderzoeksrapporten, geven ruimte voor het toevallige, plotselinge, verrassende van innovaties in een herkenbare onderwijspraktijk. De anekdotes geven weer welke innovaties zich in de praktijk hebben ontwikkeld, maar laten ook zien hoe die ervaringen kunnen worden benut. Het idee is dat anekdotes, beter dan onderzoeksrapporten, anderen kunnen stimuleren en ondersteunen om innovaties te bedenken en uit te voeren. Wil je meer weten over het maken van anekdotes? Lees dan hier verder.

Stappen

Stap 1

Lees de inleidende anekdote, en daarna een of meerdere van de daaropvolgende anekdotes. Omcirkel terwijl je leest dingen die jou opvallen of aanspreken.

Download de anekdotes

Stap 2

Stel jezelf een aantal vragen en schrijf de antwoorden op een briefje.

  • Welke nieuwe ideeën roepen de anekdotes bij je op?
  • Waar zou je mee aan de slag kunnen in jouw praktijk?
  • Wat wordt jouw rol?
  • Hoe kunnen anderen jou ondersteunen in het oplossen van ‘de beer op jouw weg’?
Stap 3

Bedenk een eerste kleine stap en voer deze uit.