Submenu

Pioniersfase: verbeteren

Inleiding

  • Wat? Lessen trekken uit wat je hebt uitgeprobeerd.
  • Waarom? Je idee verbeteren door het opnieuw uit te proberen met de doorgevoerde verbeteringen.
  • Met wie? Direct betrokkenen rond je idee, je coach.

Muziek beleven

“Onze school maakt deel uit van een nieuw complex met twee ‘gewone’ basisscholen, twee scholen voor speciaal onderwijs en vier woontorens voor ouderen en mensen met zorgbehoefte. Onze uitdaging is om samen een gemeenschap op te bouwen, te beginnen met een tentoonstelling die als een soort ‘beleefruimte’ kan functioneren. Maar hoe doe je dat?

Leerlingen kunnen met ouderen werken en daar iets van maken, bijvoorbeeld foto’s, interviews, voorwerpen, en die dan in een ‘ruimte’ tentoonstellen. Leerlingen van het speciaal onderwijs zouden dan iets met klank kunnen doen en dat zou dan ook op de tentoonstelling gepresenteerd kunnen worden. Maar toen we de eerste muzieklessen voor deze leerlingen organiseerden realiseerden we ons dat ons doel van een presentatie niet paste. Wat ons opviel is dat het bezig zijn met muziek op deze manier een hele nieuwe ervaring is voor deze leerlingen en dit als het heel belangrijk ervaren werd. Ook zagen we dat het nooit tot een presentatie zou kunnen leiden als onderdeel van een tentoonstelling, daar zijn de kinderen gewoon niet toe in staat.

We overlegden met de andere partners van het complex, de ouders en andere provinciale organisaties. Het idee van een tentoonstelling in een belevingsruimte werd afgeblazen. Het hielp dat mijn coach bij Onderwijs Pioniers gewoon de vrijheid gaf om ons plan aan te passen. Een idee ontstond toen om een muziek dag te organiseren voor het hele complex als onderdeel van ‘doe-NL’, een landelijk vrijwilligersinitiatief. Iedereen zou op de dag met muziek aan de slag, en zo ook de leerlingen van het speciaal onderwijs op hun eigen wijze.

De dag zelf was een groot succes. Leerlingen van het speciaal onderwijs kregen een individueel schema met verschillende muziek activiteiten die bij hun interesse paste. Het beleven van muziek (maken) stond centraal en werd erg gewaardeerd. Als resultaat van deze dag werd een stichting opgericht die ‘muziek’ in het speciaal onderwijs verder gaat ontwikkelen en daarvoor de fondsen aanvraagt. Samenwerking met naburige scholen en instanties kan op deze wijze gebundeld worden en voor de toekomst verzekerd. En wat is het geweldige? Het budget staat gewoon nog steeds op onze rekening, want het werkte als een sterk vliegwiel om andere subsidies aan te vragen.”

Pioniers aan het woord

Sanne introduceerde op haar school QR-codes (Quick Response codes) met instructies en opdrachten voor haar leerlingen.

Sanne: “Je moet echt regelmatig even om de tafel gaan zitten en denk daar aan en denk daar aan en probeer daar afspraken over te maken met elkaar. Zodat je bij elkaar blijft en dat je niet de fout maakt die ik heb gemaakt door zelf heel ver door te gaan en dan vergeten om de rest ook mee te nemen. En daar krijg je zelf ook weer andere ideeën van.”

Kares ontwierp een ‘smashing werkplek’ waar leerlingen op eigen initiatief kunnen samenwerken en experimenteren. Bij het opruimen van het oude lokaal kwamen er nieuwe ideeën naar boven.

Kares: “Ik ben ervan overtuigd dat alle dingen die erdoor geduwd zijn op tempo, dat zijn nooit de beste verbeteringen. Het is juist goed als er wordt nagedacht en goed wordt uitgeprobeerd eerst.”

Ellen wilde een digitale omgeving om informatie uit te wisselen met haar collega’s. Al snel ontwierp ze niet alleen maar werd ze geholpen door een collega en een aantal ICT’ers uit haar team

Ellen: “Ik schoffel mezelf altijd onderuit. Zo van, het is wel leuk maar er zijn 86 dingen die nog beter kunnen. Daarom is mijn mede-pionier zo belangrijk. Zij heeft ook wel eens van: doe dat nou niet, je bent hartstikke goed bezig. Dus zij geeft me wel het vertrouwen, dat je wel de dingen goed doet. Misschien komt het door het pionieren dat ik zelf wat meer zekerder ben geworden.”

Ik wil denken

Je hebt een missie en je hebt de afgelopen tijd concrete vervolgstappen gezet om je missie te realiseren. Maar wanneer is je verandering een verbetering? Hoe weet je dat wat je doet ook echt waarde toevoegt voor jouw uitdaging? Dit kun je onderzoeken door de uitdaging, het idee en de aanpak nog eens goed onder de loep te nemen. Hoe kun je lessen trekken uit je ervaringen? Deze pioniersfase gaat over verbeteren.

Zonder wrijving geen glans, wordt er wel eens gezegd. Waarom is het verbeteren van je aanpak belangrijk? Het verbeteren van jouw idee op basis van feedback van anderen en van jezelf is cruciaal om jouw idee verder te brengen. Toch is deze fase niet makkelijk: je hebt feedback ontvangen op jouw idee, en die feedback was misschien niet altijd even mals. Ineens weet iedereen van jouw idee, en zijn er ineens ook veel meningen om te verwerken. De een vindt je idee goed, de ander vindt je idee slecht, de volgende heeft zelf een beter idee. Kortom, de verbeterfase kan een woelige tijd zijn in jouw pioniersavontuur.

Waarom is verbeteren een belangrijke vaardigheid om te leren? Ten eerste kan het best moeilijk zijn om je eigen ideeën los te laten. Je hebt tenslotte hard gewerkt om zover te komen. Ten tweede is het echt niet makkelijk om goed te luisteren naar wat anderen precies bedoelen met hun feedback over jouw idee. Loslaten, begrijpen en vertalen zijn daarom drie belangrijke woorden in de pioniersfase ‘verbeteren’. Kun jij je idee loslaten, andermans feedback goed begrijpen en deze vertalen naar een nieuwe, verbeterde versie van jouw idee? Door met deze werkwoorden te oefenen kun je je aanpak nog beter maken. Met deze uitdagingen gaan we in deze pioniersfase ‘verbeteren’ aan de slag.

Verder lezen?

Als leraar geef je eigenlijk elke dag feedback aan je leerlingen. Leerlingen geven elkaar ook feedback. Ook ontvang je feedback van je collega’s. Eigenlijk zijn we de hele dag door bezig met het interpreteren van feedback, maar ook passen we ons gedrag erop aan. Lees hier meer over de psychologie achter het geven en ontvangen van feedback. In het geven en ontvangen van feedback staat je eigen leergeschiedenis centraal. Wat is een leergeschiedenis? Daar kun je hier meer over lezen.

Verder kijken?

Veel mensen vinden verandering niet echt leuk. Bekijk hier een leuk filmpje waarin duidelijk wordt gemaakt waarom elke verandering een zekere weerstand oproept (6 minuten). Hoe geef en ontvang je effectief feedback? Dit animatiefilmpje zit vol met tips (3 minuten). Communicatie speelt een grote rol bij het verbeteren van je idee. Je kunt leren om betere gesprekken te voeren door gebruik te maken van een aantal simpele technieken. Dit filmpje over effectief communiceren leert je een aantal handige trucks (3 minuten).

Ik wil doen

Doen

Het verbeteren van een idee kost tijd, moeite en geduld. De motto’s kill your darlings en less is more zijn in deze fase van toepassing. De drie werkwoorden loslaten, begrijpen en vertalen naar je onderwijspraktijk kun je leren aan de hand van deze actieopties.

Actieoptie 1: feedback ordenen om je idee te verbeteren

  • Wat? Feedback ordenen om je idee te verbeteren
  • Wannneer? Je hebt in de fase ‘uitproberen’ op verschillende manieren je idee uitgewerkt en hier is feedback op gekomen
  • Met wie? Eerst met je collega, later met de stakeholders
  • Waarom? Feedback kan overweldigend zijn, maar is cruciaal voor de verbetering van je idee. Het is daarom zaak om de feedback goed te ordenen. Aan de hand van geordende feedback kun je je idee verbeteren.
  • Tijdsinvestering Twee uur

Achtergrond

In de fase ‘uitproberen’ heb je feedback ontvangen op je idee dat je in het klein hebt uitgeprobeerd. Deze feedback heb je bijvoorbeeld opgeschreven of opgenomen. In deze berg met informatie zitten ideeën over hoe je verder kunt met jouw idee. Aan de hand van deze opdracht kun je daarin een ordening maken en op basis daarvan je idee verbeteren. Daarna kun je je verbeterde idee daarna nog eens aan een select groepje voorleggen. Je zult zien dat doordat mensen opmerken dat hun feedback is verwerkt en zij dus echt serieus worden genomen, zij zich ook eigenaar zullen gaan voelen over jouw idee.

Stappen

Stap 1

Zet de verzamelde feedback op post-it notes.

Stap 2

Orden de post-its onder de volgende thema’s:

  • Wat vonden mensen het meest waardevol aan jouw idee?
  • Waar werden mensen enthousiast van?
  • Wat overtuigde hen van jouw idee?
  • Welke delen wilden mensen graag verbeteren? Waarom?
  • Wat werkte echt niet?
  • Wat heeft nog meer onderzoek nodig?
Stap 3

Orden de post-its nu van hoge naar lage prioriteit: wat moet je eerst doen om jouw idee tot een (klein) succes te maken?

Stap 4

Maak (zoals in fase ‘uitproberen’) enkele aanpassingen in je idee en kom tot een nieuw mini-prototype. In de nieuwe versie van je idee heb je enkele barrières weggehaald en leg je wat extra nadruk op waar mensen enthousiast van worden.

Stap 5

Ontvang opnieuw feedback door je idee opnieuw in het klein uit te proberen. Zijn de reacties van mensen nu anders?

Actieoptie 2: patronen ontdekken in jouw pioniersproces

  • Wat? Je leergeschiedenis in kaart brengen
  • Wannneer? Je bent op zoek naar je eigen patronen: waarom kom je in een dal en hoe kom je vanuit een dal in een hoogtepunt?
  • Met wie? Met jezelf, je gouden collega
  • Waarom? Om aanpassingen te kunnen maken in je eigen houding aan de hand van een story-line. Het herkennen van patronen en ze ook weer loslaten is belangrijk om te leren hoe je je eigen houding ten opzichte van je initiatief kunt verbeteren.
  • Tijdsinvestering Drie uur

Achtergrond

Een storyline is een hulpmiddel om te kunnen reflecteren op het verloop van jouw vernieuwingsproces, met een speciale focus op je eigen rol, en de bijdrage van anderen. Door middel van een meanderende lijn worden de O-oh-momenten (dieptepunten) en de “a-ha!”- momenten (hoogtepunten) zichtbaar. Door een tekstuele toelichting bij iedere “o-oh” ontstaan interessante inzichten over “a-ha”- momenten: momenten waarin jij tot een bepaald inzicht kwam en tot een (voor jou) nieuwe actie overging.

Stappen

Stap 1

Print de storyline uit en vul hem apart van elkaar in aan de hand van de instructies (30 min).

storyline

Stap 2

Vervolgens kun je met jouw storyline terugblikken op jullie vernieuwingsproces. Houd de tips en strategieën die jullie opdoen in deze reflectieopdracht goed bij en stel elkaar de volgende vragen:

  • Hoe kwam je in een o-oh moment? En hoe kwam je daar weer uit?
  • Hoe kwam je in een ah-ah moment? Wie hielp jou daarbij?
  • Welke tips en strategieën kun je gebruiken om je huidige aanpak te verbeteren?
  • Wie spelen daarbij een rol?
Stap 3

Wat betekenen deze patronen voor jouw pioniersaanpak? Schrijf de ontwaarde patronen op in de vorm van ‘thema’s’. Bespreek met elkaar welke patronen je graat wilt behouden en versterken, en welke patronen je graag zou willen doorbreken.

Ik wil reflecteren

Reflecteren

Nu je idee of aanpak concreter wordt, is het tijd om na te denken over hoe je dit gaat ‘verduurzamen’: hoe zorg je dat jouw initiatief ook los van jouw betrokkenheid blijft bestaan? Voor het verduurzamen van je idee is het goed om alvast met je leidinggevende te bespreken waar je wellicht extra ondersteuning of hulp nodig hebt.

Tip: Ga dit gesprek niet alleen aan maar neem je coach of je gouden collega mee!

Reflectieoptie: steun organiseren met je leidinggevende

  • Wat? Een reflecterend gesprek met je leidinggevende
  • Wannneer? Je wilt je idee verduurzamen en hebt steun nodig van hogerop
  • Met wie? Met jezelf en je leidinggevende
  • Waarom? Om te leren welke type ondersteuning je kan organiseren met je leidinggevende om jouw pioniersactiviteiten verder te brengen op jouw school.
  • Tijdsinvestering Een uur

Achtergrond

Nu je een eindje op weg bent hebben jij en je gouden collega vast aanbevelingen die noodzakelijk zijn om binnen je school of instelling te kunnen pionieren. Samen met je leidinggevende inventariseer je de belangrijkste voorwaarden die het pionieren ondersteunen.

Stappen

Stap 1

Jij als pionier en jouw leidinggevende maken apart van elkaar een top vijf met belangrijkste voorwaarden die het pionieren op school kunnen ondersteunen.

Stap 2

Jullie delen vervolgens jullie top vijf met elkaar, en stellen een gezamenlijke top vijf voor een goed pioniersklimaat op school op.

Stap 3

Ga vervolgens uit elkaar en onderzoek op basis van de gezamenlijke top 5 welk actiepunten er nodig zijn om als Pionier, maar ook als school een stap verder te laten komen.

Stap 4

Kom een week later weer eens bij elkaar en bespreek de actiepunten. Welke twee actiepunten kunnen als eerste doorgevoerd worden?